Hoe huishoudelijke kosten en spaargedrag zich in de jaren 2020 veranderden

De afgelopen jaren hebben huishoudelijke uitgaven en financiële gedragingen zich aanzienlijk ontwikkeld, vooral door de impact van pandemie, inflatie en veranderende levensstijl. Voor huishoudens met kinderen en ouderen is dit nog steeds een cruciale kwestie, maar ook voor jongeren die voor het eerst zelfstandig financieel moeten gaan omgaan. De financiële crisis en de COVID-19 pandemie hebben geleid tot een herverdeling van budgetten, met een sterke focus op noodzakelijke uitgaven en een grotere bewustwording van kostenbesparing.

Een van de meest opvallende veranderingen is de daling van consumptie uitgaven, zoals die voor onderhoud, kleding en entertainment. Volgens een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in 2022 zijn de uitgaven voor huishoudelijke producten en diensten zoals schoonmaakmiddelen en wasmachines met bijna 15 procent gedaald sinds 2019. Dit kan worden toegeschreven aan een grotere focus op duurzaamheid en het vermijden van overbodige uitgaven. Tegelijkertijd zijn er ook duidelijke stijgingen te zien in uitgaven voor gezondheid en welzijn, met name bij ouderen. Zo stijgen de kosten voor medicijnen en thuisverpleging met gemiddeld 8 tot 12 procent per jaar.

Inflatie en de impact op huishoudelijke budgetten

De inflatie die we in 2020 en 2021 hebben ervaren, heeft de financiële situatie van veel huishoudens onder druk gezet. Vooral de prijzen van energiebronnen, voedsel en transport zijn sterk gestegen. Volgens het CBS is de gemiddelde inflatie in Nederland in 2022 op 8,5 procent gedaald, maar voor huishoudens met een laag inkomen was de impact nog steeds significant. Een onderzoek van Honeymoney in 2023 toonde aan dat 42 procent van de Nederlandse huishoudens hun budget voor voedsel moest aanpassen om de stijgende prijzen te compenseren. Dit heeft geleid tot een grotere aandacht voor thuisgemaakte maaltijden en het kopen van basisartikelen in groothandel.

Een specifieke trend is de toenemende populariteit van thuisgemaakte producten. Zo stijgt de vraag naar ingrediënten voor zelfgemaakte voeding en huishoudelijke producten zoals deodorant en shampoo. Dit heeft de markt voor duurzame en zelfgemaakte producten aangewakkerd. Volgens een onderzoek van Statista in 2023 zijn de uitgaven voor zelfgemaakte producten in Nederland met 28 procent gestegen sinds 2020. Dit kan ook worden toegeschreven aan een grotere bewustwording van gezondheid en het vermijden van kunstmatige additieven in commerciële producten.

• De uitgaven voor huishoudelijke producten zijn sinds 2019 met 15 procent gedaald.
• De gemiddelde inflatie in Nederland in 2022 was 8,5 procent.
• 42 procent van de Nederlandse huishoudens moest hun budget voor voedsel aanpassen.
• De uitgaven voor zelfgemaakte producten zijn met 28 procent gestegen sinds 2020.
• De kosten voor medicijnen en thuisverpleging stijgen met gemiddeld 8 tot 12 procent per jaar.

Onderzoek naar huishoudelijke uitgaven en spaargedrag

Het onderzoek van Honeymoney heeft ook duidelijk gemaakt dat huishoudens nu bewuster met hun geld omgaan. Een belangrijke trend is het grotere aantal huishoudens dat een spaarplan heeft ingericht. Volgens de Honeymoney rapporten van 2023 is het percentage huishoudens dat een spaarplan heeft met 18 procent gestegen sinds 2019. Dit is vooral te danken aan de financiële zorgen die veel mensen hebben ondervonden tijdens de pandemie en de inflatie. Daarnaast is er een grotere focus op het besparen van energie en water, wat leidt tot een lagere energierekening.

Een ander opvallend verschijnsel is de toenemende populariteit van online bankieren en digitale financiële tools. Veel huishoudens gebruiken nu apps om hun uitgaven bij te houden en te analyseren. Dit heeft geleid tot een betere inzicht in hun financiële situatie en helpt bij het maken van bewuste uitgavenbeslissingen. Volgens een onderzoek van de Nederlandse Bank in 2023 gebruiken 67 procent van de Nederlandse huishoudens digitale financiële tools om hun uitgaven te volgen.

De rol van kinderen en ouderen in huishoudelijke kosten

Voor huishoudens met kinderen is het financiële management vaak extra complex. Kinderen hebben een grote invloed op de totale huishoudelijke uitgaven, vooral als het gaat om onderwijs, kinderopvang en activiteiten. Volgens het CBS zijn de uitgaven voor kinderen en hun onderwijs met 22 procent gestegen sinds 2019. Dit heeft geleid tot een grotere focus op het optimaliseren van het budget voor deze uitgaven. Veel ouders kiezen nu voor alternatieve oplossingen zoals thuisonderwijs en gratis of betaalbare activiteiten.

Bij ouderen is het spaargedrag vaak anders. Veel ouderen hebben een grotere schuldlast en zijn afhankelijk van pensioeninkomsten. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn de uitgaven voor pensioengeld en pensioenverzekeringen met 10 procent gestegen sinds 2019. Dit heeft geleid tot een grotere focus op het besparen van pensioenfondsen en het vermijden van extra uitgaven die de pensioenopbouw kunnen beïnvloeden.

Voor meer inzichten in huishoudelijke kosten en spaargedrag kun je details bekijken.